Tìm kiếm: “Nghệ nhân ưu tú”

Có những giá trị văn hóa tưởng chừng đã mai một theo thời gian, nhưng nhờ những con người bền lòng gìn giữ, chúng lại hồi sinh trong nhịp sống hôm nay. Với Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu ở xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình, hát trống quân không chỉ là âm điệu dân gian, mà là ký ức văn hóa của cả một vùng quê. Hơn ba mươi năm miệt mài sưu tầm, phục dựng và truyền dạy, ông đã góp phần đưa làn điệu mộc mạc ấy trở lại đời sống và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Trong hành trình gần 20 năm khôi phục và phát triển nghề gốm cổ Bồ Bát (làng Bạch Liên, xã Yên Thành, huyện Yên Mô), nghệ nhân ưu tú Phạm Văn Vang là người đóng vai trò tiếp nối nghề truyền thống, thắp lửa, giữ lửa cho lò nung cháy mãi và thổi hồn cho đất trở thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, có giá trị văn hóa, thẩm mỹ cao, vươn ra thế giới.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 43/2024/NĐ-CP ngày 19/4/2024 quy định chi tiết về xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ.

Giữa tháng 11 năm 2023 tôi bất ngờ nhận được cuộc gọi điện thoại từ Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đình Lâu – người đã dành nhiều thời gian, công sức và tâm huyết để nghiên cứu, sưu tầm các điệu hát Trống quân cổ ở xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm. Qua điện thoại, bác Lâu phấn khởi thông báo cho tôi tin vui: Hát Trống quân Liêm Thuận đã được công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia”. Tôi chúc mừng bác Lâu và chúc mừng người dân Liêm Thuận. Được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia chính là nền tảng và động lực quan trọng để hát Trống quân Liêm Thuận được bảo tồn, phát huy trong giai đoạn mới. Đặc biệt, là người dành nhiều thời gian, công sức và tâm huyết để nghiên cứu, sưu tầm, phổ biến các điệu hát Trống quân nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đình Lâu giờ đã hoàn toàn yên tâm: Hát Trống quân Liêm Thuận sẽ được các thế hệ giữ gìn và tiếp nối tới mai sau.

Chính phủ ban hành Nghị định 93/2023/NĐ-CP quy định về xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể.

Tại lễ tổng kết công tác văn hóa cuối năm 2022, có một sự kiện rất đáng chú ý là việc hai nghệ nhân Vũ Văn Phó và Vũ Xuân Năng, quê xã Yên Phong, huyện Yên Mô được trao tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú" vì đã có cống hiến suất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn phi vật thể của dân tộc. Sự kiện này với hai nghệ nhân là niềm vui lớn, là sự ghi nhận hoàn toàn xứng đáng cho những đóng góp trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật quần chúng của họ.

Là địa phương có phong trào hát chèo sôi nổi qua nhiều thập kỷ, huyện Yên Khánh đã có nhiều giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật truyền thống này. Trong đó chú trọng phát huy vai trò của các nghệ nhân ưu tú trong công tác truyền dạy, nhằm "hồi sinh" nghệ thuật dân gian trong dòng chảy đương đại hiện nay.

Ở làng nghề thêu Văn Lâm, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư hiện nay vẫn có những nghệ nhân gắn bó và dành nhiều tâm huyết để lưu giữ, phát triển truyền thống của quê hương. Trong đó có chị Vũ Thị Hồng Yến, Phó Giám đốc Công ty TNHH thêu Minh Trang - Nghệ nhân ưu tú được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu năm 2020 vì "Đã có nhiều cống hiến trong giữ gìn và phát triển ngành nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống".

Bằng tấm lòng nhiệt huyết, tình yêu với nghệ thuật truyền thống, nhiều năm qua, ông Phạm Ngọc Giới ở xóm 10, xã Khánh Cường, huyện Yên Khánh đã mang lời ca tiếng hát cùng những làn điệu chèo vang xa, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân.

Là người được tham gia xây dựng và phục dựng các công trình kiến trúc chạm khắc gỗ nổi tiếng của tỉnh Ninh Bình và nhiều địa phương trong cả nước như: Dãy hành lang La Hán Chùa Bái Đính (bên trái); cổng Cố đô Hoa Lư; cổng chào Tràng An thuộc Quần thể công trình Bái Đính-Tràng An; Nhà thờ đá Phát Diệm; tu bổ nhiều công trình chùa ở đảo Trường Sa; Chùa Phúc Chỉnh; chùa Phi Đế (Khánh An - Ninh Bình) nghệ nhân ưu tú Trần Đức Lăng, xóm 4, xã Như Hòa (huyện Kim Sơn) không khỏi vinh dự và tự hào… Những công trình đó đã khắc họa hình ảnh của một nghệ nhân với đôi bàn tay tài hoa, có tâm với nghề cũng như ý thức lớn trong lưu giữ giá trị văn hóa đặc sắc của nghệ thuật điêu khắc -kiến trúc nhà gỗ Việt Nam.

Thực hiện Kế hoạch số 61/KH - UBND ngày 26/5/2016 của UBND tỉnh Ninh Bình về xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân", "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Ninh Bình lần thứ II năm 2018. Hết thời hạn nhận hồ sơ, Sở Văn hóa và Thể thao (cơ quan thường trực của Hội đồng xét tặng cấp tỉnh) đã nhận được 5 hồ sơ của các cá nhân đề nghị xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể. Để xét tặng đúng đối tượng, tiêu chuẩn và đảm bảo quy trình quy định tại Nghị định số 62/2014/NĐ- CP ngày 25/6/2014 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu " Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể; Sở Văn hóa và Thể thao trân trọng thông báo danh sách, tóm tắt thành tích các cá nhân đề nghị xét tặng để xin ý kiến của nhân dân trước khi trình Hội đồng cấp tỉnh xét chọn.

Xuất thân từ mảnh đất được xem như "cái nôi của nghệ thuật chèo", ông Phạm Ngọc Giới, xóm 10 xã Khánh Cường (Yên Khánh) đã gắn bó với phong trào văn nghệ từ thuở nhỏ. Qua nhiều truân chuyên, buồn vui vơi đầy, tình yêu với nghệ thuật chèo truyền thống trong ông, để rồi mỗi tháng năm ông vẫn say sưa bên phím đàn, nốt nhạc để sáng tác, cùng nghệ sĩ làng biểu diễn văn nghệ phục vụ bà con trong làng, trong xã.

Nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú có thu nhập thấp, hoàn cảnh khó khăn sẽ được trợ cấp sinh hoạt hàng tháng, bảo hiểm y tế, hỗ trợ chi phí mai táng.

Thủ tướng Chính phủ vừa Quyết định thành lập Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân Ưu tú" trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể lần thứ Nhất - năm 2015 (Hội đồng).

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định quy định về xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân", "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ, trong đó quy định tiêu chuẩn xét tặng 2 danh hiệu này.